Mae Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru wedi lansio ei Laboratorigyntaf, menter arbrofol yn para pythefnos i ddatblygu syniadau newydd heb bwysau comisiwn perfformio. Daeth dau o goreograffwyr gorau'r byd, Lea Anderson ac Éric Minh Cuong Castaing i Gaerdydd i fentora grŵp penodol o ddawnswyr o'r cwmni Cymreig ochr yn ochr ag artistiaid dawns annibynnol, gan ysgogi syniadau newydd i'w datblygu a lle i'r dawnswyr hynny gael rhoi tro ar bethau newydd. Mae Laboratori yn cyd-fynd â'r rhaglen preswyliadau i artistiaid, a gynhaliwyd yn ddiweddar ac sydd ar flaen gwaith datblygiadol y cwmni. 

A hwnnw'n cael ei gyflwyno mewn partneriaeth â Groundwork Pro Caerdydd, y casgliad o artistiaid dawns annibynnol, mae Laboratori hefyd yn rhan o ymrwymiad cenedlaethol y cwmni i rannu syniadau a dysgu gyda'r sector yn ogystal â dod ag arbenigedd rhyngwladol i Gymru. 

Wedi'u dewis gan Gyfarwyddwr Artistig CDCCymru, Fearghus Ó Conchúir, mae'r ddau fentor Laboratori yn arbenigwyr yn eu meysydd. Mae gan Lea Anderson, sylfaenydd y grwpiau dawns eiconig, The Cholmondeleys a The Featherstonehaughs, gyfoeth o brofiad o grefftio gwaith dawns wahanol a braf ar y llygaid ac amlbwrpasedd i wneud i waith weddu i amrywiaeth o sefyllfaoedd. Daw Éric Minh Cuong Castaing, Cyfarwyddwr Artistig Shonen ac artist cyswllt Ballet National de Marseille, â gwybodaeth o'r rheng flaen o wneud dawns sy'n ymgorffori technolegau newydd ac amrywiaeth o berfformwyr.

Y saith coreograffydd a gafodd eu dewis i gymryd rhan yn y Laboratori oedd Nikita Goile, Eddie Ladd, Deborah Light, Ed Myhill, Jack Philp, Tim Volleman a Gundija Zandersona, ac ochr yn ochr â nhw, bu i grŵp amrywiol o ddawnswyr gyfrannu'n hael at y broses hefyd.

Wrth sôn am Laboratori, dywedodd un o'r coreograffwyr a oedd yn cymryd rhan, Gundija Zandersona: "cyffrous oedd rhoi tro ar ddulliau gwahanol, herio fy hun a gweithio y tu hwnt i'm man cysurus, heb y pwysau o gynhyrchu canlyniad 'penodol'."

Pan ofynnwyd iddo beth oedd effaith Laboratori, eglurodd Fearghus Ó Conchúir:"Mae'n anodd gwybod pa ddylanwadau y mae'r wythnosau Laboratori wedi'u cael gan ein bod yn buddsoddi yn y dyfodol - amser a ddengys. Ond yn sicr roedd gwerth dod â gwahanol bobl ynghyd - roedd cael artistiaid dawns annibynnol, dawnswyr y Cwmni, dawnswyr ifanc o Gymru a gwesteion rhyngwladol yn gweithio gyda'i gilydd gyda phrofiad a chefndiroedd gwahanol yn yr un ystafell, yn cyflwyno persbectifau a chreadigedd newydd. 

Trwy gydol fis Mehefin, cynhaliwyd rhaglen Breswyliad flynyddolCDCCymru, yn darparu artistiaid dawns Cymru â lle, amser a hyfforddiant gyda Chyfarwyddwr Artistig CDCCymru, Fearghus i ddatblygu eu prosiectau creadigol eu hunain.

Mae'r cwmni yn ymroddedig i gefnogi artistiaid dawns i ddatblygu eu dawn, gan ddathlu dawns yng Nghymru. Gwnaiff hyn drwy gynnig ardal ffisegol y stiwdio, amser ac arbenigedd, fel y gall gefnogi'r artistiaid wrth iddynt ymchwilio i syniadau coreograffig newydd, datblygu cyweithiau newydd neu ddatblygu gwaith y maent eisoes wedi dechrau arno.

Y tri artist a gafodd eu dewis eleni oedd Shakeera Ahmun, Zosia Jo a Jack Philp.

Mae Zosia Jowedi defnyddio'r preswyliad i adeiladu ar ei hymchwil parhaus sy'n cyfuno anatomi a ffantasi i fynd y tu hwnt i hunaniaeth rywedd ac ail-fframio rhywioldeb benywaidd. Yn adnabyddus am ei themâu ffeministaidd a defnydd o lais a gwaith llafar, mae gwaith Zosia yn tarddu o awydd am gysylltedd a chyfathrebu drwy symudiadau, gwaith byrfyfyr a pherfformio.

Mae Jack Philpwedi cydweithio ag Ysgol Biowyddorau Prifysgol Caerdydd, a'r cyfansoddwr R. Seliog o Turnstyle Music i archwilio beth sy'n digwydd pan fo microsgopeg optegol yn cwrdd â symudiad. Yn ystod y preswyliad, bu iddynt ddatblygu'r cysyniad hwn yn waith ar y gweill, Opto Nano, gyda'r nod o drosi ymchwil gwyddonol ynglŷn â dychmygu aml-ffoton yn goreograffiaeth dawns arloesol. 

Defnyddiodd yr artist dawns a gweledol, Shakeera Ahmun, yr amser i ganolbwyntio ar weithio'n unigol, a throedio oddi wrth ei phroses gydweithrediadol arferol. Daw ei hysbrydoliaeth o'i magwraeth yng nghymuned amlddiwylliannol Butetown yng Nghaerdydd, ac mae'n cyfuno symudiad â chelf weledol i ddatblygu syniadau ynglŷn â hunaniaeth a rhwymau cymunedol. Gobeithia Shakeera ddatblygu'r cysyniad a chreu prosiect ar raddfa fawr i'w rannu â'r gwahanol gymunedau yng Nghaerdydd a thu hwnt.

Mae'r tri dawnsiwr wedi datblygu syniadau o hadau yn eu dychymyg, ac maent yn bwriadu datblygu'r gwaith y tu hwnt i'r rhaglen Breswyliad. Edrycha CDCCymru ymlaen at weld i ble fydd y syniadau hynny yn mynd a lle byddant yn cwrdd â chynulleidfaoedd yn y dyfodol.

Gan fyfyrio ar y profiad, dyweda Jack Philp bod "Roed cael lle cefnogol i dyfu camau cyntaf syniad creadigol newydd yn atyniad gwirioneddol i wneud cais am y breswylfa. Mae'r Tŷ Dawns yn lle hynod ysbrydoledig i weithio, roedd y gefnogaeth gan y tîm yn CDC Cymru, yn ogystal â'r hyfforddiant sydd ar gael fel rhan o'r cyfle, yn sefyllfa gyffrous i ddysgu oddi wrthi."

Share